က်မက လက္ဖက္ေတာင္မွာ ႀကီးျပင္းခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးတေယာက္ျဖစ္သလို က်မရဲ႕ ဘိုးဘြားမိဘေတြက လက္ဖက္နဲ႔ပဲ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းျပဳခဲ့သူေတြပါ။ ပေလာင္ျပည္သူေတြလည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ လက္ဖက္နဲ႔ပဲ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္း ျပဳၾကပါတယ္။

နအဖ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနရဲ့ စစ္ေဆးခ်က္အရ “လက္ဖက္တံဆိပ္ (၄၃) မ်ိဳးမွာ အစားအေသာက္ေတြမွာ သုံးစြဲရန္မသင့္လုိ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အ၀ါေရာင္ဆိုးေဆး (Auramine O) ပါ၀င္ေနေၾကာင္း၊ အဆုိပါဆုိးေဆးသည္ ခ်ည္၊ သိုးေမြး၊ ပုိးထည္၊ စကၠဴ၊ သားေရ မ်ားကုိ အေရာင္းဆုိးတဲ့ ဓာတုေဆးျဖစ္ေၾကာင္း၊ စားသုံးသူေတြကုိ လတ္တ ေလာ အဆိပ္အေတာက္မျဖစ္ေစေပမယ့္ ေရရွည္မွာ အသည္းႏွင့္ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္ေစျခင္း၊ ခႏၶာကုိယ္ ႀကီးထြားမႈ ထိခုိက္ေစျခင္း၊ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ေစျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ေၾကညာထားတဲ့ လက္ဖက္တံဆိပ္ (၄၃) မ်ိဳးကုိ တားျမစ္ရတာလုိ႔ မတ္လ (၁၂) ရက္ေန႔၌ နအဖ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာထဲမွာ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ထားပါတယ္။

ဒီသတင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အရမ္းကို စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတာ အမွန္ပါပဲ။

က်မတုိ႔ ပေလာင္လူမ်ဳိးေတြဟာ လက္ဖက္ပိုင္ရွင္ျဖစ္ေပမယ့္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကုန္ၾကမ္းေလာက္သာ ထုတ္လုပ္ ႏုိင္ပါတယ္။ ပြဲစားကတဆင့္ က်မတို႔ ျပန္ေရာင္းပါတယ္။ ပြဲစားေတြကတဆင့္ မႏၲေလးတို႔၊ ေအာက္ျမန္မာျပည္ကို ပို႔ကုန္အျဖစ္ပို႔ၾကပါတယ္။ ထုိ႔မွတဆင့္ လက္ဖက္ကုန္ေခ်ာကို ထပ္မံၿပီး ထုတ္လုပ္ၾကပါတယ္။

က်မတုိ႔ လက္ဖက္ပိုင္ရွင္ေတြက လက္ဖက္စိုကို ခက္ခက္ခဲခဲနဲ႔ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ လက္ဖက္ လုပ္တဲ့အခ်ိန္မွာလည္း သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းနဲ႔ လုပ္ကုိင္ရပါတယ္။ လက္ကိုလည္း ဆီေတြမေပေအာင္၊ လက္ဖက္ထဲမွာ ေျမႀကီး၊ ေက်ာက္ခဲေတြမပါေအာင္၊ လက္ဖက္ထဲမွာ ေရအမ်ားႀကီး ထည့္လိုမရပါဘူး၊ ေရထြက္လာေအာင္လည္း အေပါက္ေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ သတိထားၿပီး လုပ္ရပါတယ္။ မသန္႔ရွင္းတဲ့ ဒီပစၥည္းေတြ ပါလာရင္ က်မတို႔ လက္ဖက္စိုဟာ လံုး၀အထားမခံသလို လက္ဖက္ေပ်ာ့ၿပီး ပ်က္သြားႏုိင္ပါတယ္။

လက္ဖက္ထည့္တဲ့ ေနရာမွာလည္း ၀ါးကို ပုပ္နဲ႔လုပ္ၿပီး (သို႔) ပလတ္စတစ္ သန္႔သန္႔ (သို႔) ငွက္ေပ်ာရြက္ႏွင့္ ခံထားၿပီးမွ လက္ဖက္သိပ္ထားရပါတယ္။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ ေျမတြင္းကို က်င္းတူးၿပီးမွ ငွက္ေပ်ာရြက္ခံၿပီး လက္ဖက္ကို ထည့္ထားပါတယ္။ လက္ဖက္၀ယ္တဲ့ပြဲစားေပၚ မူတည္ၿပီး ေရာင္းပါတယ္။

တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ (၅) လတန္သည္ (၁၀) လ တန္သည္အထိ ထားပါတယ္။ လက္ဖက္ပိုင္ရွင္ေတြဟာ လက္ဖက္ၿခံ ဘယ္ေလာက္ပဲ ဧကႀကီးႀကီး၊ လက္ဖက္စို ဘယ္ေလာက္ပဲလုပ္လုပ္ အ၀ါေရာင္ေဆးကို သံုးေလ့မရွိပါဘူး။ မူရင္း လက္ဖက္စိုအေရာင္ဟာ ေတာက္ေျပာင္လွပၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

ေတာင္ေပၚမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ (၁၀) ႏွစ္တုန္းက အ၀ါေရာင္ ဆုိးေဆးဆိုတာ ရွိေတာ့ ရွိတယ္။ ရွားရွားပါးပါးပဲ ေတြ႔ရပါတယ္။ ပြဲစားေတြလည္း ေဆးဆုိးတာ မရွိသေလာက္ပါဘဲ။ ဒါေပမယ့္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပြဲစားေတြက အ၀ါေရာင္ဆိုးေဆး သံုးလာတာ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

ဒီဆိုးေဆးေတြ ဘယ္ကလာသလဲဆုိတာ က်မတို႔ အရင္းအျမစ္ ရွာမွျဖစ္မယ္။ က်မတို႔ ပေလာင္ေတာင္ေပၚေဒသကို ဒီဆုိးေဆးေတြ ဘယ္လိုေရာက္လာသလဲ၊ ဘယ္ကလာသလဲ အစရွိသည္ကို အေသးစိတ္ သုေတသန လုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

က်မတို႔ ပေလာင္လူမ်ဳိးေတြက ဒီဆိုးေဆး တီထြင္ႀကံဆၿပီး ထုတ္လုပ္ထားတာ မဟုတ္သလို အထူးသျဖင့္ ေျပာခ်င္တာကေတာ့ က်မတို႔ ေတာင္ေပၚမွာ လက္ဖက္ပိုင္ရွင္၊ လက္ဖက္နဲ႔ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းလုပ္ကုိင္ စားေသာက္ေနတဲ့့ ပေလာင္ျပည္သူလူထုေတြဟာ ဆုိးေဆးကို လံုး၀ မသံုးတတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေတာင္ေပၚ ေဒသမွာရွိတဲ့ လက္ဖက္ပြဲစားေတြသာ ဆိုးေဆးကုိ အသံုးျပဳတာျဖစ္ပါတယ္္။

က်မတို႔ ပေလာင္လူမ်ဳိးေတြဟာ လက္ဖက္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာျဖင့္ စားသံုးလာၾကသူျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဖက္ေျခာက္ ဆုိရင္ အမ်ဳိးသမီးအတြက္ ရင္သားကင္ဆာကို ကာကြယ္ေပးသလို၊ ရင္က်ပ္ေရာဂါကိုလည္း ကာကြယ္ေပးပါတယ္။ ဒီဆိုးေဆးေၾကာင့္ တကယ္ပဲ လူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ထိခုိက္တယ္ဆုိရင္ က်မတို႔လည္း ဆိုးေဆးေတြကို ဆက္လက္ အသံုးမျပဳဖို႔ တားျမစ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အခုတေလာ သတင္းမီဒီယာထဲမွာ လက္ဖက္အေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္ေလးကို သတင္းျပန္႔က်ဲေနတာကို ၾကားေနရ ပါတယ္။ လက္ဖက္နဲ႔ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းျပဳရတဲ့ က်မတို႔ ပေလာင္ျပည္သူလူထုအတြက္ စုိးရိမ္စရာျဖစ္သလို စီးပြားေရးက်ပ္တည္းေနတဲ့အခ်ိန္ကာလ ေခတ္ကာလမွာ ပေလာင္ျပည္သူလူထုေတြ လံုး၀ ဒုကၡေရာက္သြားႏုိင္ ပါတယ္။

အခုလက္ရွိ က်မတို႔ဆီမွာ ေရႊဖီခ်ိန္က်ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္သလို ၀င္ေငြရွာေဖြ စုေဆာင္းရမယ့္ အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္ေလးမွာ လက္ဖက္ေစ်း ထပ္မံၿပီး ေလ်ာ့ေစ်းနဲ႔ေပးရင္ က်မတို႔ ပေလာင္ျပည္သူလူထု လံုး၀ ဒုကၡေရာက္ႏုိင္ပါတယ္။

က်မတို႔ ပေလာင္ျပည္သူလူထုေတြမကပါဘူး။ ေအာက္ျမန္မာျပည္က အညာသားေတြအတြက္လည္း ထိခို္က္ႏိုင္ ပါတယ္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ မ်ားေသာအားျဖင့္ အညာသားေတြက ေရႊဖီခ်ိန္ဆိုရင္ လက္ဖက္လာခူးၾကတယ္။ သူတို႔ေတြမွာလည္း ဒုကၡေရာက္ႏုိင္ပါတယ္။

အဓိက လက္ဖက္၀ယ္စားေနတဲ့ ဧရာ၀တီတုိင္းက နာဂစ္ေၾကာင့္ လက္ဖက္၀ယ္ယူစားသံုးမႈ သိပ္မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္ နအဖျဖစ္တဲ့ ဗိုလ္မႉးႀကီးသန္းထြန္းက လက္ဖက္ေစ်းကို ခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး ေလွ်ာ့ေစ်းနဲ႔ ေပးထားပါတယ္။ ဒီသတင္းေတြေၾကာင့္ က်မတို႔ လက္ဖက္ကို ၀ယ္ယူစားသံုးသူ နည္းပါးသြားႏုိင္တယ္။

က်မေတာင္းဆုိခ်င္ပါတယ္။ (၁) သတင္းမီဒီယာေတြက လက္ဖက္ပြဲစား၊ ပြဲ႐ံုမ်ားကို ေမးျမန္းဖုိ႔လုိတဲ့အျပင္ က်မတို႔ ပေလာင္ေတာင္ေပၚေဒသမွာ လက္ဖက္နဲ႔ အသက္ေမြးေက်ာင္းျပဳလုပ္စားသံုးေနတဲ့ ပေလာင္ျပည္သူ ျပည္သား ေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ကိုလည္း ေမးျမန္းေပးပါ။ (၂) လက္ဖက္ေစ်းကို ခ်ဳပ္ကိုင္ေနတဲ့ နအဖႏွင့္ ပြဲစားမ်ား လက္ဖက္ေစ်း ႏႈန္းကို တိုးျမင့္ေပးပါ။ (၃) ဆိုးေဆးေၾကာင့္ ပေလာင္ျပည္သူလူထုရဲ႕ စီးပြားေရး မ်ားစြာ ထိခိုက္နစ္နာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႐ိုး႐ိုးသားသားႏွင့္ လုပ္ကိုင္စားေသာက္တဲ့ ပေလာင္ျပည္သူလူထုေတြကို အကူညီေပးၾကပါဆုိတဲ့ အခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။