ေမလ (၂၇) ရက္ေန႔သည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ (၁၉) ႏွစ္ ေျမာက္ေန႔ျဖစ္၏။ ထိုစဥ္က ေရြးေကာက္ပြဲ ဦးစီးက်င္းပေပးခဲ့သည့္ အာဏာသိမ္းစစ္အုပ္စုသာ စစ္သားမ်ားပီပီ ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္တည္ၾကည္ၿပီး ေပးထားသည့္ ကတိက၀တ္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့ မည္ဆိုလွ်င္ ေရြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရသည့္ (၁၉) ႏွစ္ေျမာက္ အခ်ိန္အခါသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားအေပါင္း ဒီမိုကေရစီစနစ္၏ အသီးအပြင့္ ေကာင္းမ်ားကို ဆြတ္ယူစားသံုးခြင့္ရရွိ္သည့္ မဂၤလာအခါသမယ ျဖစ္ေနေလာက္ၿပီဟု မွန္းဆၾကည့္မိေပသည္။ 

သို႔ေသာ္ အာဏာသိမ္း န၀တစစ္အုပ္စု၀င္မ်ားက သူတို႔၏ ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး ေစာေမာင္ ကိုယ္တိုင္ တိုင္းသိျပည္သိ၊ ကမာၻသိေပးထားသည့္ “ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးလွ်င္ အႏိုင္ရပါတီကို အာဏာလႊဲၿပီး စစ္တန္းလ်ားျပန္မည္” ဟူေသာ ကတိက၀တ္ကို ေဖာက္ဖ်က္ကာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး ေစာေမာင္ကို ရာထူးမွ ဖယ္ရွားခဲ့သည္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရပါတီျဖစ္သည့္ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကို နည္းမ်ဳိးစံုျဖင့္ ၿဖိဳခြဲၿပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕တိုင္း၊ နယ္တိုင္းရွိ အန္အယ္လ္ဒီပါတီ႐ံုးမ်ားကို စည္း႐ံုးလႈပ္ရွားခြင့္ မေပးေတာ့ဘဲ အတင္းအဓမၼ ပိတ္ပစ္ခဲ့ သည္။

ထို႔ေနာက္ အာဏာသိမ္းစစ္အုပ္စု၏ အမည္ကို ‘န၀တ’မွ ‘နအဖ’ သို႔ ေျပာင္းလဲၿပီး လက္နက္အားကိုးျဖင့္ တိုင္းျပည္ကို ဆက္လက္ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္မွစတင္၍ ျပည္သူလူထု ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ထားသည့္ ကိုယ္စားလွယ္ မ်ားမပါ၀င္ဘဲ နအဖစစ္အုပ္စုမွ စိတ္ႀကိဳက္ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားညီလာခံကို အခ်ိန္ဆြဲ က်င္းပခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေမလ (၃၀) ရက္ေန႔တြင္ နအဖစစ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး သန္းေရႊ၏ တုိက္႐ိုက္ အမိန္႔ေပး ေစခိုင္းမႈျဖင့္ ဒီပဲယင္းအေရးအခင္းကို ဖန္တီးၿပီး နယ္မ်ားသို႔ လွည့္လည္စည္း႐ံုးေရးဆင္းေနသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ဦးတင္ဦးတို႔ကို လုပ္ႀကံရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။

ကံေကာင္းေထာက္မ၍ ေသကံမေရာက္ အသက္မေပ်ာက္ခဲ့သည့္ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ဒု-ဥကၠ႒ ဦးတင္ဦးတို႔အား ႏိုင္ငံေတာ္ကို ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးလိုသူမ်ား၏ ရန္မွ ကာကြယ္ရန္ဟူေသာ ဥပေဒပုဒ္မျဖင့္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ထားခဲ့သည္မွာ ယခုထိတိုင္ျဖစ္၏။ ေလာင္စာဆီေစ်းႏႈန္ ျမင့္တက္မႈ ျပႆနာမွစတင္ကာ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာေရႊ၀ါေရာင္သံဃာ့ ေတာ္လွန္ေရးတြင္လည္း သံဃာမ်ား၊ ေက်ာင္းသား ျပည္သူမ်ားကို ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္းခဲ့သည္။

ထုိ႔အျပင္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေမလ (၂) ရက္ေန႔တြင္ တိုက္ခတ္ခဲ့သည့္ နာဂစ္ဆုိင္ကလုန္းမုန္တိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ျမန္၀ကြၽန္း ေပၚ၊ ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ မြန္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္မွ ျပည္သူမ်ား ဒုကၡအႀကီးအက်ယ္ က်ေရာက္ေနခ်ိန္တြင္ မုန္တိုင္းဒုကၡသည္မ်ား ကူညီကယ္ဆယ္ေရးကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈ မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီး လူထုကို ကိုယ္စားမျပဳသည့္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေညာင္ႏွစ္ပင္ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို လိမ္လည္အတည္ျပဳခဲ့သည္။

နယ္စပ္ေဒသရွိ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔မ်ား တည္ရွိရာ လူမ်ဳိးစုေဒသမ်ားတြင္လည္း နအဖစစ္တပ္မွ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားအား အဓမၼျပဳက်င့္မႈ၊ လူမ်ဳိးတုံးသတ္ျဖတ္မႈမ်ား အႀကိမ္ႀကိမ္ က်ဴးလြန္ခဲ့၊ က်ဴးလြန္ေနဆဲျဖစ္၏။

နအဖစစ္အုပ္စုအေနျဖင့္ အာဏာသိမ္းအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၀) အတြင္း ထိုသို႔ လူမဆန္သည့္ ရာဇ၀တ္မႈေပါင္း ေျမာက္ျမားစြာကို က်ဴးလြန္ခဲ့႐ံုမက ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ေမလ (၁၄) ရက္ေန႔တြင္ ေနအိမ္အတြင္း အေမရိကန္လူမ်ဳိးတဦးကို လက္ခံေတြ႔ဆံုသည္ဟူေသာ မတရားစြပ္စြဲမႈျဖင့္ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အင္းစိန္ေထာင္သို႔ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္ကာ ႐ံုးတင္စစ္ေဆးေန၏။ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ လြတ္ရက္ေစ့သည့္တိုင္ လူထုေခါင္းေဆာင္ကို ထပ္မံေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ်ရန္ အေကာက္ႀကံေန၏။

ထိုသို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို မတရားဖမ္းဆီး အမႈစီရင္သည့္အေပၚ ျမန္မာျပည္သူမ်ား အထူးစိတ္ဆိုးေဒါသ ထြက္ၾကသကဲ့သို႔ ကုလသမဂၢ၊ အာဆီယံအပါအ၀င္ ကမာၻ႔ႏုိင္ငံအသီးသီးမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ျပည္သူမ်ားကလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ႃခြင္းခ်က္မရွိ ခ်က္ခ်င္းလႊတ္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾက၏။ သို႔ေသာ္ နအဖစစ္ေခါင္းမ်ားက ျပည္တြင္းျပည္ပဖိအားေပါင္းစံုကို ဂ႐ုမစိုက္ အေလးမထားဘဲ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ဆက္လက္႐ံုးတင္ စစ္ေဆးေန၏။

ဤအေတာအတြင္း အေရွ႕တီေမာသမၼတ ရာမို႔စ္ေဟာ္တာက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ မတရားစြဲခ်က္တင္ စီရင္ေနသည့္ နအဖစစ္အုပ္စုကို ႏိုင္ငံတကာစစ္ခံု႐ံုးသို႔ ပို႔ေဆာင္ရန္ ေတာင္းဆိုသကဲ့သို႔ ၿဗိတိန္ပါလီမန္အမတ္မ်ားက လည္း စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ႏိုင္ငံတကာတရား႐ံုးသို႔ တင္သင့္ေၾကာင္း ေထာက္ခံေျပာဆိုလာ၏။ ျမန္မာႏိုင္ငံေရွ႕ေန မ်ားေကာင္စီမွလည္း စစ္အုပ္စုအား ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္ ခံု႐ံုးတြင္ တရားစြဲဆိုႏိုင္ရန္ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ေလ့လာမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း ၾကားသိရ၏။ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္အတြင္း နအဖစစ္အုပ္စု က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ စစ္ရာဇ၀တ္မႈမ်ား(War Crimes)၊ လူသားျဖစ္မႈကို ဆန္႔က်င္သည့္ ရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္ထားသည္မ်ား (Crimes against Humanity) ကို အတုိက္အခံ အင္အားစုမ်ားက စနစ္တက် ေလ့လာေဖာ္ထုတ္၍ ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္ခံု႐ံုးသို႔ တင္မည္ဆိုလွ်င္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိသည္ဟု ယူဆမိေပသည္။

နအဖစစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနျဖင့္ ထိုသို႔ ႏိုင္ငံတကာတရား႐ံုးတြင္ ႐ံုးတင္စစ္ေဆး အျပစ္ေပးခံရသည့္ အေျခအေနဆိုး ႏွင့္ မႀကံဳေတြ႔လိုလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အားေပးေထာက္ခံသည့္ ျမန္မာျပည္သူလူထုႀကီး ၏ အံုႂကြေပါက္ကြဲမႈႏွင့္ မရင္ဆိုင္လိုလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အမိျမန္မာျပည္ကို ငရဲတြင္းထဲမွ ဆြဲထုတ္လုိလွ်င္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ႐ံုးတင္စစ္ေဆးေနသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအ၀င္ မတရားဖမ္းဆီး အက်ဥ္းခ်ထားသည့္ ႏိုင္ငံေရးသမားအားလံုးကို ႃခြင္းခ်က္မရွိ ခ်က္ခ်င္းလႊတ္ၿပီး အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အေကာင္ အထည္ေဖာ္ရန္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္သည့္ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ားႏွင့္ အျမန္ဆံုးေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးဖို႔ ေခတ္ၿပိဳင္က တိုက္တြန္းေရးသားလိုက္ရေပ၏။