ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားအားလံုး မဆလ တပါတီအာဏာရွင္စနစ္ကို အျမစ္ပါမက်န္ တြန္းလွန္ၿဖိဳဖ်က္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနခ်ိန္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ရွစ္ေလးလံုးအေရးေတာ္ပံုကာလအတြင္း ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးေလာကသို႔ အခ်ိန္ကိုက္ ၀င္ေရာက္လာသည့္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သည္။

ရွစ္ေလးလံုးအေရးေတာ္ပံု ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ (၂၅) ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီး ႏွလံုးေရာဂါကုသေဆာင္ေရွ႕ရွိ စာေပအႏုပညာရွင္မ်ား၏ တရားေဟာစင္ျမင့္ေပၚ၌ ေဗြေဆာ္ဦးမိန္႔ခြန္း ႁမြက္ၾကားျခင္း ျဖင့္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကသို႔ စတင္ေျခခ်ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ထုိေန႔က သူမ၏ မိန္႔ခြန္းတြင္ “စည္းကမ္းရိွ ညီၫြတ္ၿပီး အမွန္တရားနဲ႔ ကုိက္ညီတ့ဲ အင္အားမ်ဳိးကုိ က်မတုိ႔ ထူေထာင္ရမယ္” ဟု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိုမွ ေနာက္တေန႔ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ (၂၆) ရက္ေန႔တြင္ ေရႊတိဂံုဘုရား အေနာက္ဘက္မုခ္ရင္ျပင္၌ က်င္းပသည့္ (လူထုပရိသတ္ သိန္းခ်ီတက္ေရာက္သည့္) လူထုအစည္းအေ၀းပြဲႀကီးသို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တက္ေရာက္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိလူထုအစည္းအေ၀းႀကီးတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က “က်မေဖေဖ ထူေထာင္ခ့ဲတ့ဲ တပ္မေတာ္ဟာ က်မတုိ႔ျပည္သူလူထုဘက္က မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္တ့ဲ ျပည္သူ႔တပ္မေတာ္အျဖစ္ က်မ ျမင္ခ်င္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဆုိတာ ျပည္သူလူထုကုိ စိတ္နဲ႔ေတာင္ မျပစ္မွားရပါဘူး” ဟု ထည့္သြင္း ေျပာၾကားခ့ဲသည္။

သို႔ေသာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေမွ်ာ္မွန္းေသာ သူမ၏ ဖခင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ တပ္မေတာ္သည္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္လ (၂) ရက္မွ ယေန႔အထိတိုင္ စစ္အာဏာရွင္အဆက္ဆက္၏ ႀကိဳးဆြဲရာ ကရသည့္ ႐ုပ္ေသးတပ္မေတာ္ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး ျပည္သူ႔တပ္မေတာ္ဟူသည့္ ဂုဏ္ပုဒ္ႏွင့္ တျဖည္းျဖည္း ေ၀းကြားခဲ့ရသည္ကို စိတ္မခ်မ္းေျမ့ဖြယ္ရာ ျမင္ေတြ႔ရေပသည္။

စစ္အာဏာရွင္ ဗိုလ္ေန၀င္းလက္ထက္ (၂၆) ႏွစ္အတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အေရးအခင္းအဆက္ဆက္တြင္ တပ္မေတာ္ကို လိုရာႀကိဳးကိုင္၍ ေက်ာင္းသားျပည္သူမ်ားကို ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ ႏွိမ္နင္းခဲ့သလို ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ န၀တ စစ္အုပ္စု အာဏာသိမ္းခ်ိန္မွ ယေန႔အထိလည္း လက္တဆုပ္စာ စစ္အုပ္စုက တပ္မေတာ္ကို ခါးပိုက္ေဆာင္တပ္ အသြင္ ခုတံုးလုပ္အသံုးခ်ၿပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆက္လက္ဆန္႔က်င္သည့္ ရဟန္းရွင္လူ ေက်ာင္းသားျပည္သူ အေပါင္းအား ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္းခဲ့၊ ႏွိမ္နင္းဆဲျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္ေပသည္။

ထုိ႔အျပင္ တပ္မေတာ္ကို ကုပ္ခြစီးထားသည့္ န၀တ/နအဖ စစ္အုပ္စုသည္ ျမန္မာျပည္ ဒီမိုကေရစီရရွိေရးအတြက္ လူထုဘက္က မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္၍ ဦးေဆာင္တိုက္ပြဲ၀င္ေနသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုလည္း ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ အႀကိမ္ႀကိမ္ခ်ကာ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ေပသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ (၂၀) ရက္မွ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ (၁၀) ရက္အထိ တႀကိမ္၊ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလ (၂၃) ရက္မွ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ ေမလ (၆) ရက္အထိ တႀကိမ္ႏွင့္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေမလ (၃၀) ရက္မွ ယေန႔အထိတိုင္လည္း စစ္အုပ္စု၏ မတရားဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းခ်ဳပ္ေႏွာင္မႈကို ခံေနရဆဲျဖစ္သည္။

စစ္အုပ္စုအေနျဖင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား အခ်ဳပ္အေႏွာင္မွ မလႊတ္ရဲဘဲ ဆက္လက္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ထားျခင္းသည္ ႏိုင္ငံတကာႏွင့္ လူထုေထာက္ခံမႈ တေန႔ထက္တေန႔ ပိုမိုရရွိလာသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို လူထုႏွင့္ အဆက္ျဖတ္ရန္ ႀကံစည္လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ပံုရိပ္၊ ႏိုင္ငံေရးယံုၾကည္ခ်က္၊ စိတ္ဓာတ္၊ ခံႏိုင္ရည္စြမ္းအားတို႔ ေမွးမွိန္က်ဆင္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားေစရန္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ျခင္းဟုဆိုလွ်င္ မွားမည္မဟုတ္ေပ။

သို႔ေသာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ က်ေနစဥ္မွာပင္ သူမထူေထာင္ခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္သည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲတြင္ (၈၂) ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ျဖင့္ အျပတ္အသတ္ အႏိုင္ရရွိခဲ့၏။ အဆုိပါ ၁၉၉၀ ျပည့္ ေအာင္ပြဲရလဒ္သည္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လိႈင္းလံုး တတိုင္းတျပည္လံုးသို႔ ႐ိုက္ခတ္ခဲ့သည္ကို ျပဆိုျခင္းျဖစ္ၿပီး တနည္းအားျဖင့္ သူမ၏ အရွိန္အ၀ါ ႀကီးမားမႈကို မ်က္၀ါးထင္ထင္ ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရျခင္း ျဖစ္ေပသည္။  

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ (၁၉) ရက္ေန႔တြင္ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ပဲရစ္ေဒေကြးလ်ားက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား လႊတ္ေပးရန္ေတာင္းဆိုသည္ကို စစ္အုပ္စုက “သူမအေနျဖင့္ ခင္ပြန္းသည္၊ ကေလးမ်ားႏွင့္ အတူတူေနထိုင္ရန္ ဆႏၵရွိလွ်င္ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားေသာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာခြင့္ျပဳမည္” ဟု တံု႔ျပန္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က စစ္အုပ္စု၏ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကို ျငင္းပယ္ကာ သူမ၏ ခင္ပြန္းသည္ ကြယ္လြန္ခ်ိန္၌ပင္ အဂၤလန္သို႔ မသြားဘဲ ဒီမိုကေရစီတိုက္ပြဲအေပၚ သစၥာေစာင့္သိမႈကို အထင္အရွား ျပသခဲ့သည္။

၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ (၁၄) ရက္ေန႔တြင္ ေနာ္ေ၀ႏုိင္ငံ ႏိုဘယ္လ္ဆုေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႔မွ ပထမအႀကိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္က်ခံေနရသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ႏိုဘယ္လ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုကို ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့ေလသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ႏိုဘယ္လ္ဆုေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘယ္လ္ဆုရွင္ တဦးျဖစ္သည့္ ခ်က္သမၼတေဟာင္း ဗားကလပ္ဟာဗဲလ္က “လြတ္လပ္မႈႏွင့္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာအတြက္ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္အား ဆန္႔က်င္သည့္ သူမ၏ တိုက္ပြဲကို ယခုအခါ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာက အသိအမွတ္ျပဳလုိက္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္” ဟု သူ၏ အျမင္သေဘာထားကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ‘Freedom from Fear’ စာအုပ္အမွာစာတြင္ ေရးသားခဲ့ေလသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ ျပန္လႊတ္ခ်ိန္ အခိုက္အတန္႔မ်ားတြင္လည္း ျပည္သူလူထုႀကီးက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ စည္း႐ံုးေရးခရီးသြားေလရာ၌ တခဲနက္လိုက္ပါ ေထာက္ခံအားေပးသည္ကို ေတြ႔ရသည့္အတြက္ စစ္အုပ္စုက အႀကီးအက်ယ္ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ၿပီး ဒီပဲယင္းအေရးအခင္းကို ဖန္တီးကာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို လုပ္ႀကံဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေလသည္။ ဤသည္ကိုၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေနာက္တြင္ရွိသည့္ လူထုအင္အားကို စစ္အုပ္စု အႀကီးအက်ယ္ ေၾကာက္႐ြံ႕ေနမွန္း သိသာထင္ရွားေလသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္လည္း ယေန႔အခ်ိန္တြင္ ယက္ေတာအမႈကို လုပ္ႀကံဖန္တီးကာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဆက္လက္ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ဖို႔ စစ္အုပ္စု ကလိန္ဉာဏ္ဆင္ေနျခင္းျဖစ္၏။

သို႔ေသာ္ စစ္အုပ္စုက သူမအေပၚ မည္သို႔ ေကာက္က်စ္ေကာက္က်စ္၊ မည္သို႔ အပုပ္ခ် ေျပာဆိုေရးသား ၀ါဒျဖန္႔ေစ ကာမူ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနျဖင့္ ၿငိဳျငင္စိတ္လံုး၀မထားဘဲ ျမန္မာျပည္  အမ်ဳိးသားျပည္လည္သင့္ျမတ္ေရး အတြက္ စစ္အုပ္စုႏွင့္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။ ျပည္သူလူထုကို ေသြးထြက္သံယို မျဖစ္ေစဘဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းရန္ စိတ္ရွည္သည္းခံစြာျဖင့္ ေစာင့္ဆိုင္းခဲ့သည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးတုိက္ပြဲတေလွ်ာက္ ဘ၀ကို ေပးဆပ္ျမႇဳပ္ႏွံမႈ၊ လူထုႏွင့္ တသားတည္းရွိမႈ၊ ဦးေဆာင္စည္း႐ံုးႏုိင္မႈ၊ တိုက္ပြဲအေပၚ သစၥာေစာင့္သိမႈ၊ ယံုၾကည္ခ်က္ ရပ္တည္ခ်က္ ခိုင္မာမႈ၊ အေျမာ္အျမင္ႀကီးမႈတို႔ေၾကာင့္ ယခင္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား လူထုေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳရန္ ၀န္ေလးသူမ်ားပင္ ယေန႔အခ်ိန္အခါ၌ ျမန္မာတႏိုင္ငံလံုး၏ အေရးကိစၥ ျပႆနာအ၀၀ကို ဦးေဆာင္ေျဖရွင္းေပးႏုိင္ မည့္ လူထုေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ တညီတၫြတ္တည္း လက္ခံယံုၾကည္လာၾကသည္ကို ေတြ႔ရေပသည္။ ဤသည္မွာ ေရရွည္တိုက္ပြဲအတြင္း အစမ္းသပ္ခံရင္း ထြက္ေပၚလာသည့္ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္သည့္ ဆုလာဘ္ႀကီးတခုကို ျမန္မာျပည္သူလူထု ပိုင္ဆိုင္လိုက္ရျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ ေပၚေတာင့္ေပၚခဲ၊ တိုင္းရင္းသားျပည္သူလူထုတရပ္လံုးက ယံုၾကည္ကိုးစားသည့္ လူထုေခါင္းေဆာင္တဦး သက္ရွိထင္ရွားရွိေနဆဲ အခ်ိန္အခိုက္အတန္႔အတြင္း သူမအေနျဖင့္ ျမန္မာျပည္ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာ၀ေျပာသည္အထိ အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္္ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေတာင့္တမိေပသည္။ တနည္း အားျဖင့္ဆိုရလွ်င္ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ျမန္မာျပည္သူ တရပ္လံုး၏ ေမွ်ာ္လင့္အားထားရာ ျဖစ္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ အသက္ရွည္က်န္းမာစြာျဖင့္ တိုင္းျပည္အက်ဳိး သယ္ပိုးႏိုင္ေစေရးအတြက္ သူမ၏ (၆၄) ႏွစ္ေျမာက္ ေမြးေန႔အခါသမယတြင္ “တုိင္းျပည္အက်ဳိးေမွ်ာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အသက္ရာေက်ာ္ ရွည္ေစေသာ္၀္” ဟု ေခတ္ၿပိဳင္က ဆုေတာင္းပတၳနာ ျပဳလိုက္ရပါေၾကာင္း …။