၁။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ (၄) ရက္ေန႔တြင္ လံုးလြတ္လပ္ေသာ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာပိုင္ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့သည္။

၂။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္အတြင္း အေရးအခင္းမ်ားျဖစ္ေပၚခဲ့သျဖင့္ ႏုိင္ငံေတာ္တဝွမ္းလံုးတြင္ အေျခအေနအရပ္ရပ္ ယိုယြင္းပ်က္ျပားခဲ့သည္။ ထုိသုိ႔ယိုယြင္းပ်က္ျပားခဲ့သည့္ အေျခအေနအရပ္ရပ္ကို အခ်ိန္မီထိန္းသိမ္းႏုိင္ရန္ အတြက္ ျပည္သူျပည္သားအားလံုးအက်ိဳးငွာ တပ္မေတာ္က ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာအရပ္ရက္ကို လံုးဝတာဝန္ယူခဲ့သည္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္အပါအဝင္ ႏုိင္ငံေတာ္ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို ဖ်က္သိမ္းလ်က္ ႏုိင္ငံေတာ္ ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းကာ တာဝန္ႀကီး (၄) ရပ္ကို ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္၏အေရးကိစၥအဝဝကို တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

၃။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ ႏုိင္ငံေတာ္အတြင္း ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမုိးေရးႏွင့္ နယ္ေျမေအးခ်မ္း သာယာေရးတုိ႔ကို ထိေရာက္စြာ ထိန္းသိမ္းႏုိင္ရန္ လုိအပ္ေသာ ဥပေဒ၊ အမိန္႔၊ ေၾကညာခ်က္၊ ဥပေဒကဲ့သုိ႔ အာဏာ တည္ေသာ အမိန္႔မ်ားကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

၄။ ျပည္သူမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးေခ်ာင္လည္ေစရန္ ပုဂၢလိက၊ သမဝါယမႏွင့္ ဖက္ဆစ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေစရန္ အတြက္ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစေသာ ဥပေဒမ်ားကို ပယ္ဖ်က္ၿပီး လုိအပ္ေသာဥပေဒ၊ အမိန္႔ညႊန္ၾကားခ်က္၊ ဥပေဒကဲ့သို႔ အာဏာတည္ေသာ အမိန္႔မ်ားကိုလည္း ထုတ္ျပန္လ်က္ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္လ်က္ ရွိသည္။ ထုိ႔ျပင္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ ေရရွည္ အက်ိဳးစီးပြါးကို ေမွ်ာ္မွန္း၍ လုပ္ေဆာင္သင့္သည္ မ်ားကိုလည္း လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည္။

၅။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ ႏုိင္ငံတဝန္းလံုးတြင္ လမ္းပန္း ဆက္သြယ္မႈ လံုၿခံဳ ေခ်ာေမြ႔ေစရန္ႏွင့္ တုိးတက္ ေကာင္းမြန္ေစရန္အတြက္ ေဆာင္ရြက္သင့္သည္ မ်ားကိုလည္း ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။

၆။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ မည္သည့္ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုမွ် လုိက္နာက်င့္သံုးေသာ အဖြဲ႔အစည္း မဟုတ္ဘဲ ႏုိင္ငံေတာ္ကို မာရွယ္ေလာ (Martial Law) ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေနေသာ အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရး အဖြဲ႔ အစုိးရသည္ စစ္အစိုးရအျဖစ္ အုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ရွိေၾကာင္းႏွင့္ ကုလသမဂၢ အပါအဝင္ ကမာၻ႔ႏုိင္ငံအသီးသီးမွ လက္ခံထားသည့္ အစိုးရျဖစ္ေၾကာင္း အားလံုး အသိပင္ျဖစ္သည္။

၇။ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ လြတ္လပ္၍တက္ၾကြေသာ ႏုိင္ငံျခားဝါဒမ်ားကို က်င့္သံုးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံအသီးသီးႏွင့္ ခ်စ္ၾကည္စြာဆက္ဆံလ်က္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း သံတမန္ဆက္ဆံေရး တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေစရန္ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ မည္သည့္သံရံုးကိုမွ် ယခုအခ်ိန္အထိ ပိတ္ပင္ျခင္းမရွိဘဲ ဆက္လက္ထားရွိခြင့္ျပဳၿပီး ပံုမွန္ ဆက္ဆံေနသည့္နည္းတူ ႏုိင္ငံျခား တုိင္းျပည္မ်ားတြင္ ျမန္မာသံရံုး မ်ားကိုလည္း ရုပ္သိမ္းျခင္းမျပဳပဲ ဆက္လက္ဖြင့္လွစ္ထားရွိကာ ပံုမွန္ဆက္ဆံလ်က္ရွိသည့္အျပင္ ယခင္က သံရံုးမရွိခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံတြင္ အသစ္တရံုးတုိးခ်ဲ႕ ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

၈။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ဝင္ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ ကမာၻ႔ႏုိင္ငံေရးကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ကုလသမဂၢ ဆုိင္ရာလုပ္ငန္းတာဝန္မ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ကုလသမဂၢဆုိင္ရာျမန္မာသံရံုးသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ႏုိင္ငံျခားေရးဝါဒမ်ားကို တိက်စြာ လိုက္နာ ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိသည္။ ႏုိင္ငံတကာႏွင့္ ဆက္ဆံရာတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူ ယွဥ္တြဲေနထုိင္ေရးမူႏွင့္အညီ လုိက္နာ က်င့္သံုး လ်က္ရွိသည္။ ထုိ႔အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ မိမိ၏ လြတ္လပ္မႈကို ထိန္းသိမ္းကာကြယ္လ်က္ မိမိ၏ျပည္တြင္းေရးတြင္ ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ျခင္းမ်ားကိုလည္း ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္းႏွင့္အညီ လုိက္နာက်င့္သံုးလ်က္ရွိသည္။

၉။ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္းဆက္ဆံေရးပ်က္ျပားေစမႈကို ေရွာင္ရွားရန္ သံတမန္အခ်ိဳ႕၏ သံတမန္က်င့္ဝတ္ ေဖာက္ဖ်က္မႈမ်ား ကိုလည္း သေဘာထားႀကီးစြာျဖင့္ သံတမန္အမည္ႏွင့္ ႏုိင္ငံအမည္မ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ျခင္းမျပဳဘဲ မိမိတုိ႔ျပည္တြင္းေရးတြင္ ဝင္ေရာက္ စြက္ဖက္ျခင္းမျပဳရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိ႔အျပင္ သံတမန္ နည္းလမ္းမ်ားႏွင့္ အညီ သက္ဆုိင္ရာ သံရံုးမ်ားသို႔လည္း အေၾကာင္းၾကားခဲ့သည္။ ယင္းသို႔ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း၊ အစုိးရ အခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံေရး ပ်က္ျပားေစမည့္ ကိစၥရပ္မ်ားကို ေရွာင္ရွားႏုိင္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ယေန႔အထိ မည္သည့္ျပႆနာမွ ေပၚေပါက္ခဲ့ျခင္းမရွိပါ။ သံတမန္ အခ်ိဳ႕၏ လုပ္ရပ္ေၾကာင့္ မိမိတုိ႔ အစိုးရအေပၚ အထင္အျမင္ လြဲမွားမႈမ်ားကိုလည္း သေဘာထားႀကီးစြာထား၍ သံတမန္နည္းျဖင့္သာ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့သည္။

၁၀။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ ႏုိင္ငံေတာ္၏တာဝန္ကို ယူခဲ့ရသည့္အခ်ိန္မွစ၍ ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြဲေရး၊ တုိင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္မႈမၿပိဳကြဲေရး၊ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ၿမဲေရးတုိ႔ကို စြဲၿမဲစြာကိုင္စြဲ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။ တဖက္တြင္လည္း လက္နက္စြဲကိုင္ ဆူပူေသာင္းက်န္းသူမ်ိဳးစံုကို တပ္မေတာ္သားမ်ား၏ အသက္၊ ေသြး၊ ေခြ်း ေျမာက္မ်ားစြာေပးလႉလ်က္ ထုိးစစ္ႀကီးမ်ားျဖင့္ ေခ်မႈန္းခဲ့သည္မွာ အားလံုးအသိပင္ျဖစ္သည္။ တပ္မေတာ္သည္ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းမဟုတ္သျဖင့္ ဆူပူေသာင္းက်န္းသူမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးနည္းအရ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးျခင္းကို ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းမရွိပါ။ သို႔ရာတြင္ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ကို စြန္႔လႊတ္၍ အလင္းဝင္လာသူမ်ားကိုမူ ေကာင္းမြန္စြာလက္ခံႀကိဳ ဆုိ၍ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားကို အဖြဲ႔အစည္းျဖင့္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ႏုိင္ငံေရးအစုိးရမဟုတ္သျဖင့္ မည္သည့္လက္နက္ကိုင္ ေသာင္းက်န္းသူအဖြဲ႔အစည္းႏွင့္မွ် ႏုိင္ငံေရးနည္းအရ
ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးျခင္းျပဳရန္ အေၾကာင္းမရွိေပ။

၁၁။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပႏုိင္ရန္ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေရးေကာ္မရွင္ကုိျပ႒ာန္းလ်က္ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႔စည္းေပးခဲ့သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္လုိေသာ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားမွတ္ပံုတင္ႏုိင္ရန္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားမွတ္ပံုတင္ျခင္းဥပေဒကို ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ ထုိ႔အျပင္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပႏုိင္ရန္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒကိုလည္း ျပ႒ာန္းေပးခဲ့သည္။

၁၂။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ ပုဒ္မ (၃) တြင္ "လႊတ္ေတာ္ကို မဲဆႏၵနယ္မ်ားမွ ဤဥပေဒႏွင့္အညီ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္လုိက္ေသာ လႊတ္ေတာ္ကို္ယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းရမည္" ဟူ၍ ျပ႒ာန္းပါရွိသည္။ ယင္းျပ႒ာန္းခ်က္ႏွင့္အညီ လႊတ္ေတာ္ေခၚယူဖြဲ႔စည္းျခင္းကို ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔က ေဆာင္ရြက္ေပးမည္။ ထုိ႔သို႔လႊတ္ေတာ္ေခၚယူႏုိင္ေရးအတြက္ ပါတီစံုုဒီမုိကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေရးေကာ္မရွင္က ေဆာင္ရြက္ရန္ကိစရပ္မ်ား၊ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ကိုယ္စားလွယ္အေရြးခံရသည့္ ပါတီမ်ားႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အေရြးခံရသည့္ပုဂၢိဳလ္မ်ားက ေဆာင္ရြက္ရန္ကိစၥရပ္မ်ားကို ဥပေဒ၊နည္းဥပေဒမ်ားႏွင့္အညီေဆာင္ရြက္ထားၾကရန္ အခါအားေလ်ာ္စြာ သတင္းထုတ္ျပန္ေရးအဖြဲ႔က ရွင္းလင္းခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

၁၃။ ယေန႔ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပၿပီးသည့္ေနာက္ပုိင္းတြင္ လႊတ္ေတာ္ေခၚယူေရး၊ အာဏာလြဲေျပာင္းေရးကိစၥမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ စာေစာင္မ်ားထုတ္ေဝေနျခင္း၊ ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္ျခင္း၊ ျပည္ပအသံလႊင့္ဌာနမ်ားမွ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပလုပ္ျခင္း၊ ေသြးထုိးလံႈ႔ေဆာ္ျခင္း၊ တရားမဝင္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားထုတ္ေဝျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေနၾကသည္။

၁၄။ လႊတ္ေတာ္ေခၚယူေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အထက္တြင္ရွင္းလင္းေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ အာဏာလႊဲေျပာင္းေရး ကိစၥႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ ဥကၠ႒က တုိင္းမႉးမ်ား၊ တပ္မမႉးမ်ား၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ ဥကၠ႒မ်ားအား အခါအားေလ်ာ္စြာ ေျပာၾကားခဲ့သည့္ မိန္႔ခြန္းမ်ားတြင္ ညႊန္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ အတြင္းေရးမႉး (၁) အေနျဖင့္" လည္း ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ (၁၃) ရက္ေန႔တြင္ က်င္းပသည့္ (၁၀၀) ႀကိမ္ေျမာက္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ၌ တိတိလင္းလင္း ေျပာဆုိခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

၁၅။ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းတရပ္သည္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တရပ္ ေပၚေပါက္လာရံုျဖင့္ ဥပေဒျပဳမႈအာဏာ၊စီမံခန္႔ခြဲမႈအာဏာႏွင့္ တရားစီရင္မႈအာဏာဟူေသာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ (၃) ရပ္ကို အလုိအေလ်ာက္မရရွိပဲ အေျခခံဥပေဒတရပ္အေပၚ အေျချပဳ၍သာရယူႏုိင္ေၾကာင္း အထူးရွင္းလင္းရန္လုိမည္မဟုတ္ပါ။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒသည္ ၁၉၄၇ ခုနွစ္ စက္တင္ဘာ (၂၄) ရက္ေန႔တြင္ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ကလက္ခံ၍ ဥပေဒအျဖစ္အတည္ျပဳခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထုိအေျခခံဥပေဒအာဏာတည္ၿပီး အမွန္တကယ္အက်ိဳးသက္ေရာက္သည္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ လံုးဝလြတ္္လပ္ေသာအခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ႏုိင္ငံေတာ္ျဖစ္ေၾကာင္းေၾကညာသည့္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ (၄) ရက္ေန႔တြင္မွျဖစ္သည္ကို ဥပေဒေၾကာင္းအရ အထင္အရွားေတြ႔ႏုိင္သည္။ ႏုိင္ငံတခု၏ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒတရပ္သည္ လြတ္လပ္ေရးမရမီ ေရးသားထားသည့္ဥပေဒႏွင့္လြတ္လပ္ေရးရရွိသည့္ေနာက္မွ ေရးသားထားသည့္ဥပေဒဟူ၍ (၂) မ်ိဳးရွိသည္။ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့ၾကသည့္ကမာၻ႔ႏုိင္ငံအသီးသီးတြင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ရၿပီးမွသာ တုိင္းျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ကိုေခၚယူ၍ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲၾကသည့္ အစဥ္အလာရွိသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္မူ တုိင္းျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္တြင္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲၿပီးမွ လြတ္လပ္ေရးေၾကညာခဲ့ရသည္။ ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းသည္ ထုိအခ်ိန္က ႏုိင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနျဖင့္ ၿဗိတိသွ်တုိ႔ထံမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးကိုအျမန္ရယူလုိေသာဆႏၵေၾကာင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းမွာ ထင္ရွားသည္။

၁၆။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ အေျခခံဥပေဒကိုေလ့လာပါက လြတ္လပ္ေရးရရွိၿပီးေနာက္ ေရးဆြဲျခင္းျဖစ္ၿပီး ျပည္သူ႔ဆႏၵခံယူပြဲျဖင့္ျပ႒ာန္းခဲ့ေသာ ဥပေဒျဖစ္သည္ကို မည္သူမွ်ျငင္းဆုိျခင္း ျပဳႏုိင္မည္မဟုတ္ပါ။

၁၇။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒသည္ လြတ္လပ္ေရးမရမီေရးဆြဲသည့္ ဥပေဒျဖစ္ၿပီး၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသည္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးမွေရးဆြဲသည့္ ဥပေဒျဖစ္ေၾကာင္း ကြာျခားခ်က္ကို အထူးသတိျပဳရန္လုိသည္။

၁၈။ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၾကသည့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအမ်ားစု၏ဆႏၵမွာ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသစ္ေရးဆြဲေရးျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယင္းတုိ႔၏ သေဘာထားေၾကညာခ်က္မ်ားအရ သိရွိႏိုင္သည္။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲစဥ္က တုိင္းရင္းသားအေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပင္လံုညီလာခံတြင္ ရွမ္း၊ ကခ်င္၊ ခ်င္း လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္သာ ေဆြးေႏြးညွိဳႏိႈင္းခဲ့ၿပီး မြန္၊ ရခုိင္စေသာ လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြး ညွိဳႏိႈင္းမႈ မရွိေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရမည္ျဖစ္သည္။ ယေန႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ႏုိင္ငံေရးအရ ႏုိးၾကားလာေသာ တုိင္းရင္းသား လူမ်ိဳးမ်ား အမ်ားအျပားရွိရာ ၄င္းတုိ႔၏ ဆႏၵသေဘာထားမ်ားကို ညွိဳႏႈိင္းရယူၿပီး ခုိင္မာသည့္ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒသစ္တရပ္ ေရးဆြဲျပ႒ာန္းရန္ အထူးလုိအပ္ေၾကာင္း ထင္ရွားေနသည္။

၁၉။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔သည္ စစ္အစုိးရတရပ္ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ မာရွယ္ေလာ (Martial Law) ဥပေဒကို ကိုင္စြဲက်င့္သံုးေနသည့္ အစုိးရျဖစ္သည္။ ထုိသို႔ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ ျမန္မာႏုိင္ငံအား ေအာက္ပါအတုိင္း အာဏာ (၃) ရပ္ျဖင့္ က်င့္သံုးလ်က္ရွိသည္။

(က) ဥပေဒျပဳမႈအာဏာ။ ။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ကသာ က်င့္သံုး ပုိင္ခြင့္ရွိသည္။

(ခ) စီမံခန္႔ခြဲမႈအာဏာ။ ။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ကသာ က်င့္သံုးပုိင္ခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ယင္းအာဏာကို အစုိးရအဖြဲ႔ႏွင့္တကြ ျပည္နယ္၊ တုိင္း၊ ၿမိဳ႕နယ္စု၊ ၿမိဳ႕နယ္၊ ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာအုပ္စု ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ အဆင့္ဆင့္အား ခြဲေဝေပးလ်က္ စီမံခန္႔ခြဲေရး ကိစၥရပ္မ်ားကို စုေပါင္းေခါင္းေဆာင္မႈျဖင့္ တာဝန္ေပး ေဆာင္ရြက္ေစလ်က္ ရွိသည္။ ယင္းသို႔ေဆာင္ရြက္ေစျခင္းမွာ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ ေပၚေပါက္လာမည့္ အစိုးရ လက္ထက္တြင္ ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ ဌာနဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားကို ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ ကင္းရွင္းစြာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေစရန္ ေလ့က်င့္ေဆာင္ရြက္ ေပးေနျခင္းျဖစ္သည္။

(ဂ) တရားစီရင္မႈအာဏာ။ ။ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ ကသာ က်င့္သံုးပုိင္ခြင့္ ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ ေပၚေပါက္လာသည့္ အခ်ိန္တြင္ အေလ့အက်င့္ရေစရန္ သာမန္ရာဇဝတ္မႈႏွင့္ တရားမမႈ စသည္မ်ားကို တရားရံုး အဆင့္ဆင့္ ဖြဲ႔စည္းၿပီး စစ္ေဆးစီရင္ေစလ်က္ ရွိသည္။

၂၀။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ယေန႔အေျခအေနတြင္ ျပည္သူမ်ားက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္လုိက္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားသည္ အနာဂတ္ဒီမုိကေရစီ ႏုိင္ငံေတာ္ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲၾကရန္ တာဝန္ရွိသည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္သည္။

၂၁။ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာရယူေရးအတြက္ ယာယီဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲ၍ အစုိးရဖြဲ႔စည္းျခင္းကို မည္သည့္နည္းႏွင့္မွ် လက္ခံႏုိင္မည္ မဟုတ္သည့္အျပင္ ထုိသို႔ေဆာင္ရြက္ပါက ဥပေဒႏွင့္အညီ ထိေရာက္စြာအေရးယူမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ျပည္သူ႔ဆႏၵႏွင့္အညီ ခုိင္မာေသာဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသစ္အရ ေပၚေပါက္လာမည့္အစုိးရတရပ္ မဖြဲ႔စည္းမီၾကားကာလတြင္ ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ အေနျဖင့္

(က) ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြဲေရး၊ တုိင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္မႈ မၿပိဳကြဲေရး၊ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တဲ့ခုိင္ၿမဲေရးဟူသည့္ အေရး (၃) ပါး။

(ခ) ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔ ေၾကညာခ်က္အမွတ္ (၁/၈၈) တြင္ပါရွိေသာ တရားဥပေဒစိုးမုိးေရးႏွင့္ နယ္ေျမေအးခ်မ္းသာယာေရး၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္မႈ လံုၿခံဳေခ်ာေမြ႔ေစေရး၊ ျပည္သူမ်ား၏စားဝတ္ေနေရး ေခ်ာင္လည္ေစေရးႏွင့္ ပါတီစံုဒီမုိကေရစီ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေရးစသည့္ လုပ္ငန္းတာဝန္ႀကီး (၄) ရပ္အနက္ ပါတီစံုဒိမုိကေရစီအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေရးတာဝန္မွအပျဖစ္ေသာ လုပ္ငန္းတာဝန္ႀကီး (၃) ရပ္ ႏွင့္

(ဂ) ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းရွိ တုိင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအားလံုး၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္ေဆာင္ရြက္ရန္ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားကို အေလးဂရုျပဳ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းေၾကညာလုိက္သည္။

အမိန္႔အရ
(ပံု) ခင္ညြန္႔
ဗိုလ္ခ်ဳပ္
အတြင္းေရးမႉး (၁)
ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႔