ျမန္မာအာဏာပုိင္မ်ားက လက္ဖက္ျပႆနာမ်ားအေပၚ မမွန္မကန္ကုိင္တြယ္မႈေၾကာင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္းရိွ လက္ဖက္ေတာင္သူ (၅) သိန္းခန္႔ နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈမ်ားႏွင့္ ႀကဳံေတြ႔ေနရေၾကာင္း ပေလာင္တုိင္းရင္းသားမ်ားအေရး ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ားက ေျပာသည္။

ယင္းအဖြဲ႔က နအဖ၏ လက္ဖက္စားသုံးရန္ တားဆီးပိတ္ပင္မႈေၾကာင့္ လက္ဖက္ေတာင္သူမ်ား နစ္နာဆုံး႐ႈံးရမႈမ်ားကုိ ေဖာ္ျပထားသည့္ လက္ဖက္ဖ်က္ပုိးအမည္ရိွ အစီရင္ခံစာတေစာင္ ထုတ္ျပန္ကာ ယေန႔သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲျပဳလုပ္သည္။

လက္ဖက္မ်ားတြင္ က်န္းမာေရးထိခုိက္ေစႏုိင္သည့္ ဓာတုေဗဒ ဆုိးေဆး (ေအာ္ရာမင္းအုိ) ပါ၀င္ေသာေၾကာင့္ စားသုံးရန္မသင့္ဟု နအဖက်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ယခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ပိတ္ပင္ခဲ့သည္။

ပေလာင္ျပည္နယ္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး အလုပ္မႈေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ မုိင္းဘုန္းေက်ာ္က “ျပည္သူလူထုရဲ႕ က်န္းမာေရး အတြက္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ရတာျဖစ္ေပမယ့္ နအဖအာဏာပုိင္ေတြရဲ႕ မွားယြင္းေသာ စီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ အက်င့္ပ်က္လာဘ္စားမႈ တုိ႔ေၾကာင့္ ျပည္သူေတြ အႏၲရာယ္ကင္းတဲ့ အစားအေသာက္ မရတဲ့အျပင္ လက္ဖက္ေတာင္သူ (၅) သိန္းဟာ ႀကီးမားတဲ့ အက်ပ္အတည္းနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတယ္” ဟု ေျပာသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဌာနက လက္ဖက္တြင္ အ၀ါေရာင္ဆုိးေဆးပါ၀င္သည္ကုိ ေတြ႔ရိွခဲ့သည္မွာ (၂) ႏွစ္ေက်ာ္ၿပီဟု ၫႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒါက္တာေက်ာ္လင္းက ေျပာၾကားခဲ့ကာ ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လ (၁၂) တြင္ ႐ုတ္တရက္ ပိတ္ပင္တာဆီးၿပီး လက္ဖက္မ်ားကုိ သိမ္းယူဖ်က္ဆီီးခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ လက္ဖက္ကုန္သည္ႏွင့္ ေတာင္သူမ်ား က်ပ္သိန္း ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ရသည္ဟုလည္း ၎က ေျပာသည္။

“အဓိကလက္ဖက္နဲ႔ အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္းျပဳတဲ့ လက္ဖက္ေတာင္သူ ပေလာင္ေတြက ဆုိးေဆးမသုံးပါဘူး။ ဆုိးေဆးသုံး တာက လက္ဖက္ အေရာင္လွေအာင္လုိ႔ ပြဲ႐ုံေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ လုပ္တာျဖစ္တယ္။ လက္ဖက္ေတြ ဖ်က္ဆီးခံရေတာ့ ကုန္သည္ေတြ တစုံတရာထိခုိက္မႈ ရိွခဲ့ေပမယ့္ တကယ္ထိခုိက္တာကေတာ့ လက္ဖက္ေတာင္သူေတြပါ။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ လက္ဖက္၀ယ္ယူမယ့္လူ မရိွေတာ့ဘူး။ နအဖက ဖ်က္ဆီီးလုိက္တဲ့ လက္ဖက္ပမာဏ က်ပ္သိန္းေပါင္း (၅) ေထာင္ေက်ာ္ဟာ ကုန္သည္ေတြက (၂၅) ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ပဲ ထိခုိက္တယ္။ အရင္းခံ ထိခုိက္တာကေတာ့ လက္ဖက္ေတာင္သူေတြပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လက္ဖက္ဖ်က္ပုိးဆုိတာ ဗုိလ္သန္းေရႊလုိ႔ေတာင္ ေျပာလုိ႔ရတယ္” ဟု မုိင္းဘုန္းေက်ာ္က ျဖည့္စြက္ေျပာၾကားသည္။

နမ့္ဆမ္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရိွ ေဒသခံလက္ဖက္ေတာင္သူမ်ားႏွင့္ ကုန္သည္မ်ား သုိေလာင္ထားသည့္ လက္ဖက္ပိႆာခ်ိန္ (၂) သိန္းေက်ာ္ကို အာဏာပုိင္မ်ားက ဖ်က္ဆီးခဲ့ရာ ကာလေပါက္ေစ်း က်ပ္သိန္း (၄၀၀) ေက်ာ္ ဆုံး႐ႈံးခဲ့သည့္ စာရင္းဇယားမ်ားကုိ လည္း အစီရင္ခံစာတြင္ အတိအက်ေဖာ္ျပထားသည္။

ေဆး၀ါးသုံးစြဲမႈ ရိွမရိွ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမလုပ္ဘဲ လက္ဖက္မွန္သမွ်ကုိ သိမ္းယူဖ်က္ဆီးျခင္းျဖစ္ေသာ္လည္း နအဖအာဏာပုိင္မ်ား ႏွင့္ နီးစပ္သည့္ လက္ဖက္ေျခာက္ စက္႐ုံမႉး ဗုိလ္ႀကီးသန္းထြန္း၊ ဦးခြန္ပြင့္ႏွင့္ ျပည္သူ႔စစ္ေခါင္းေဆာင္ ထြန္းျမေလးတုိ႔၏ လက္ဖက္မ်ား ဖ်က္ဆီးျခင္းမခံရသည္ကုိ ဓာတ္ပုံမွတ္တမ္း စာရင္းဇယားမ်ားႏွင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ပေလာင္ေက်ာင္းသားႏွင့္ လူငယ္မ်ားအစည္းအ႐ုံး၊ ပေလာင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံး၊ ပေလာင္ျပည္နယ္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး စသည့္လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ားက ရွမ္းျပည္နယ္အတြင္း လက္ဖက္အမ်ားဆုံးထြက္ရိွရာ ပေလာင္ေဒသမ်ားျဖစ္သည့္ နမ့္ဆမ္၊ နမ့္ခမ္း၊ မန္တုံ စသည့္ေဒသမ်ားသုိ႔ ကြင္းဆင္း၍ သုေတသနျပဳလုပ္ထားခ်က္မ်ားကို အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

လက္ဖက္ေတာင္သူမ်ား၏ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ပေလာင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ုံး၏ တြဲဖက္အတြင္းေရးမႉး (၂) ေလြးပုိးညိဳ၀္းက “ဒီမတုိင္ခင္က လက္ဖက္ေတာင္သူေတြ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးပုိင္းေတြမွာ ေျပေျပလည္လည္နဲ႔ ေျဖရွင္းႏုိင္ခဲ့တယ္။ အခုဆုိရင္ လုံး၀ပဲ။ ကုိယ့္ဘာသာကုိယ္ ေျဖရွင္းေနရတယ္။ ဥပမာ ကေလးေက်ာင္းမပုိ႔ႏုိင္တာေတြ၊ က်န္းမာေရးအတြက္ ေဆး႐ုံ ေဆးခန္း မပုိ႔ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြျဖစ္ခဲ့တယ္” ဟု ေျပာသည္။

လက္ဖက္မ်ား သိမ္းဆီးခံခဲ့ရသျဖင့္ လက္ဖက္ေစ်းကြက္ပ်က္ကာ ေငြေၾကးလည္ပတ္မႈမ်ား မရိွေတာ့သည့္ လက္ဖက္ေတာင္သူမ်ားမွာ ကုန္သည္မ်ားထံမွ ေငြတုိးျဖင့္ ႀကိဳယူထားသည့္ ေငြေၾကာင့္ အေႂကြးပုိမုိမ်ားျပားလာၿပီး လက္ဖက္၀ယ္သူ မရိွသေလာက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပေလာင္ေဒသရိွ လက္ဖက္ေတာင္သူ အနည္းဆုံး (၃) သိန္းေက်ာ္မွာ အေျခခံစားကုန္တုိ႔ကုိ ပုံမွန္၀ယ္ယူျခင္းမျပဳႏုိင္သည္အထိ အေႂကြးႏြံနစ္ခဲ့ရသည္ဟု ေလြးပုိးညိဳ၀္းက ေျပာသည္။

လာ႐ႈိးတုိင္းမႉးႏွင့္ ေဒသခံအာဏာပုိင္မ်ားက ၎တုိ႔နယ္ေျမအတြင္း လက္ဖက္စားသုံးသူႏွင့္ လက္ဖက္အစိုအေျခာက္ လုပ္ငန္းရွင္းမ်ားအား ေခၚယူ၍ လက္ဖက္ထဲ ဆုိးေဆးထည့္လွ်င္ ေထာင္ (၃) ႏွစ္ခ်မည္ဟု ေျပာဆိုခဲ့ေသာ္လည္း ဆုိးေဆးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ယေန႔တုိင္ ထိေရာက္သည့္ ပညာေပးေဆြးေႏြးမႈမ်ား မလုပ္ေဆာင္ဘဲ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားသည္ဟု ေဒသခံတဦးက ေျပာသည္။

လက္ဖက္ျပႆနာေၾကာင့္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အဘက္ဘက္တြင္ အတိဒုကၡေရာက္ေနသည့္ လက္ဖက္ေတာင္သူမ်ား၏ ဘ၀ျဖစ္ရပ္မွန္ အခ်က္အလက္မ်ားကုိ အာဏာပုိင္မ်ားအပါအ၀င္ ျပည္သူလူထုႏွင့္ႏုိင္ငံတကာက သိရိွနားလည္ရန္အတြက္ အစီရင္ခံစာအား ထုတ္ေ၀ရျခင္းျဖစ္သည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။